कचऱ्यातील देव आणि हरवलेले संस्कार
" गरज सरो आणि ------ मरो" ही म्हण आपण लहानपणापासून ऐकत आलो आहोत. गरज असेपर्यंत एखाद्याचा सन्मान करायचा आणि काम झालं की त्याला विसरून जायचं , असा तिचा साधा अर्थ. आतापर्यंत मला वाटायचं की ही म्हण फक्त माणसांच्या व्यवहारापुरती मर्यादित आहे. पण हल्ली आजूबाजूला दिसणारी काही दृश्यं पाहिली की जाणवतं—या म्हणीच्या कक्षेत आता देवही आला आहे. पहाटे देवासमोर हात जोडणारे , संकटात नवस करणारे , यश मिळाल्यावर प्रसाद वाटणारे आणि प्रत्येक शुभकार्याची सुरुवात देवाच्या स्मरणाने करणारे आपणच. पण काही दिवसांनी तोच देवाचा फोटो कचऱ्याच्या ढिगाऱ्यात , रस्त्याच्या कडेला , झाडाखाली किंवा नदी-तलावाच्या किनाऱ्यावर पडलेला दिसतो. श्रद्धेचा हा शेवट पाहिला की मन सुन्न होतं. घरात नवीन देव्हारा आला , नवीन फ्रेम आली , कॅलेंडर बदललं किंवा जुनी प्रतिमा फिकी झाली की जुन्या प्रतिमेचं काय ? अनेक जण "विसर्जन" या नावाखाली ती नदीत , तलावात किंवा एखाद्या ओसाड जागी ठेवून मोकळे होतात. काहीजण तर सरळ कचऱ्यात टाकतात. हेतू कदाचित अपमानाचा नसतो ; पण कृती मात्र अपमानास्पदच ठरते. देव प्रतिमेत नसतो , हे तत्त्वज...